Nalaikh.nutag.mn http://nalaikh.nutag.mn/ ru Nalaikh.nutag.mn DataLife Engine Тэтгэврийн зөрүүг шийднэ http://nalaikh.nutag.mn/index.php?newsid=2790 http://nalaikh.nutag.mn/index.php?newsid=2790
130 мянган ахмадын тэтгэврийг шинэчлэн тооцож, нэмэгдүүлэхээр Засгийн газар ажиллаж байна. Тодруулбал шударга бус тогтоогдсон тэтгэврийг засна, инфляцтай уялдуулж нэмэхээр болжээ.
Итгэлцүүр шинэчилнэ гэдэг нь ахмадуудын тэтгэврийг дахин бодно гэсэн үг. Монголд тэтгэврийн хэмжээг тогтоохдоо тухайн хүний ажиллаж байсан үеийн цалин, тухайн үеийн эдийн засгийн нөхцөлтэй уялдуулж тодорхой коэффициент буюу итгэлцүүр ашигладаг. Гэвч өмнөх жилүүдэд энэ итгэлцүүр харилцан адилгүй байсан учраас ижил ажил хийж байсан хүмүүсийн тэтгэвэр хоорондоо зөрүүтэй тогтоогдсон тохиолдол олон бий. Иймээс одоо яригдаж буй шинэчлэл нь хуучин бага үнэлгээг засаж, тэтгэврийг өнөөгийн нөхцөлд ойртуулж дахин тооцно гэсэн санаа юм. Өөрөөр хэлбэл, бага тогтоогдсон тэтгэврийг нэмэгдүүлж, авах ёстой хэмжээнд хүргэнэ гэж ойлгож болно. Мөн 130 мянган ахмад шударга бус тэтгэвэр авч байна гэдэг нь дээрх зөрүүтэй холбоотой. Зарим нь өмнө, зарим нь хожуу тэтгэвэрт гарснаас шалтгаалан адил хөдөлмөр эрхэлж байсан ч өөр өөр хэмжээний тэтгэвэр авч байгаа нь энэ асуудлын гол шалтгаан болжээ. Харин инфляцтай уялдуулна гэсэн нь тэтгэврийг цаашид тогтмол нэмэх бодлоготой холбоотой. Үнийн өсөлт нэмэгдэхийн хэрээр тэтгэврийн худалдан авах чадвар буурдаг. Тиймээс инфляцын түвшинд тохируулан тэтгэврийг үе шаттай нэмдэг тогтолцоонд шилжинэ гэсэн үг юм.
Товчхондоо, энэ бодлого хэрэгжвэл:
  • Бага тэтгэвэртэй ахмадуудын орлого нэмэгдэнэ
  • Тэтгэврийн зөрүү багасна
  • Цаашид үнэ өсөх бүрт тэтгэвэр дагаж нэмэгддэг тогтолцоо бүрдэнэ
Гэхдээ энэ бүхэн бодит ажил хэрэг болохын тулд хууль, төсөв, хэрэгжилтийн нарийвчилсан шийдэл шаардлагатай хэвээр байна. Одоогоор энэ нь бодлогын түвшинд яригдаж байгаа төдий бөгөөд яг хэзээнээс, ямар хэмжээгээр нэмэгдэх нь тодорхой болоогүй байгаа юм.
]]> zulaa Fri, 10 Apr 2026 11:37:12 +0800 Малын хачиг нь 3 дугаар сарын сүүлчээс идэвхждэг http://nalaikh.nutag.mn/index.php?newsid=2789 http://nalaikh.nutag.mn/index.php?newsid=2789
Манай улсад хачгаар дамждаг 3 төрлийн халдвар бүртгэгддэг. Халдвар агуулсан малын хачигт хазуулахад хачигт риккетсиоз гэдэг нянгаар үүсгэгддэг өвчин, халдвар агуулсан ойн хачигт хазуулахад хачигт боррелиоз гэдэг нянгаар үүсгэгддэг өвчин, хачигт энцефалит гэдэг вирусээр үүсгэгддэг өвчин тусна.
Ямар төрлийн амьтад өвчилж, хүнд халдвар дамждаг вэ?
Мал ба зэрлэг амьтдын дунд хачгаар халдвар тархаж, байгаль дээр голомт үүсгэдэг. Мал, амьтдад халдварын шинж тэмдэг бүдэг илэрдэг. Халдвартай мал, амьтны цус сорсон хачиг халдвар дамжуулдаг. Ойн хачгаар дамждаг халдвараар өвчилсөн үхэр, ямааны түүхий сүү, цусыг уухад хүнд халдвар дамждаг.
Хачгаар дамжих халдваруудаар хэн өвчилдөг вэ?
  • Хачигт риккетсиоз
  • Манай улсын бүх аймаг, хот суурин газрын иргэд өвчилдөг. Бүх насныхан өвчлөх боловч 1-9 насны хүүхдүүдийн дунд илүүтэй тохиолддог.
  • Өвчлөгсөдийн 54,9 хувь эмэгтэйчүүд байдаг.
  • Нийт өвчлөгсөдийн 11 хувийг малчид эзэлдэг.
Малын хачиг нь 3 дугаар сарын сүүлчээс идэвхждэг тул жил бүрийн 4-5 дугаар сард өвчлөл хамгийн өндөр байдаг.
Хачгаар дамжих халдваруудын үед ямар шинж тэмдгүүд илэрдэг вэ?
  • Хачигт риккетсиоз
  • Ихэвчлэн толгойн үсэнд хачиг шигдэж, шарх үүсгэнэ.
  • Ойролцоох тунгалгийн булчирхай цочиж хөндүүрлэнэ.
  • Хачиг шигдсэнээс хойш 3-7 хоногийн дараа халуурна.
  • Хэсэг газар эсвэл бүх биеэр арьсан дээр гөвдрүүт тууралт гарна.
  • Хачиг шигдсэн шарх анихгүй удна.
  • Толгой өвдөнө, нүд улайна.
Хачгаар дамжих халдвараас хэрхэн сэргийлэх вэ?
  • Ойд орох бол ханцуй, өмдний шуумагт хачиг үргээгч цацах
  • Хувцсанд хачиг орвол авч хаях ЭСВЭЛ 10 минут халуунаар үйлчлүүлэх
  • Биед шигдсэн хачгийг эмнэлэгт хандаж зөв авахуулах
  • Ямаа, үхрийн түүхий сүү, мах, цус, хэрэглэхгүй байх
  • Тод өнгийн хувцас өмсч, хачиг наалдсан бол авч хаях
  • Хаврын улиралд толгойн үсэнд хачиг орсон эсэхийг өдөр тутамд шалгах
  • Хачигт хазуулсан бол эмнэлэгт яаралтай хандах
  • Хачигт энцефалитын байгалийн голомтот ойн бүсэд амьдардаг, тогтмол зорчдог, ажил эрхэлдэг бол вакцин тариулах
]]> zulaa Wed, 08 Apr 2026 15:34:12 +0800 Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Налайх дүүрэгт ажиллаж байна http://nalaikh.nutag.mn/index.php?newsid=2788 http://nalaikh.nutag.mn/index.php?newsid=2788
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх нийслэлийн Налайх ажиллаж иргэдтэй уулзлаа. Ерөнхийлөгчийг дүүргийн төв талбайд]]> zulaa Wed, 08 Apr 2026 14:29:46 +0800 Насанд хүрээгүй 446 хүүхдэд шийтгэл оногдуулжээ http://nalaikh.nutag.mn/index.php?newsid=2787 http://nalaikh.nutag.mn/index.php?newsid=2787
Жолоодох эрхгүйгээр тээврийн хэрэгсэл жолоодсон зөрчил 2026 оны эхний гурван сарын байдлаар нийт 446 холбогдогчид шийтгэл оногдуулжээ. Дээрх зөрчлийн 141 буюу 31.6 хувь нь нийслэлд, 305 буюу 68.4 хувь нь орон нутагт бүртгэгдсэн аж.
Зөрчлийн холбогдогчийн 400 буюу 89.7 хувь нь эрэгтэй, 46 буюу 10.3 хувь нь эмэгтэй, боловсролын хувьд 62.1 хувь нь бүрэн бус дунд,  30.5 хувь нь бүрэн дунд, 7.4 хувь нь бага байна.
Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хуульд зааснаар 18 насанд хүрсэн, тухайн ангиллын тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрх бүхий шалгалтад тэнцсэн хүнд жолоодох эрхийн үнэмлэх олгосноор тээврийн хэрэгсэл жолоодон хөдөлгөөнд оролцох эрхтэй. Мөн Зөрчлийн тухай хуулийн 14.7 дэх хэсэгт "Тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхгүй (жолоодлогын дадлага хийхээс бусад тохиолдолд), эсхүл тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрх нь дуусгавар болсон хүн тээврийн хэрэгсэл жолоодсон бол 400 мянган төгрөгөөр торгоно" гэж заасан байдаг.
Иймд эцэг, эх, асран хамгаалагчид насанд хүрээгүй хүүхдийг тээврийн хэрэгсэл жолоодох нөхцөл боломжийг бий болгохгүй байх, хүүхдэдээ тавих хараа хяналтаа сайжруулахыг холбогдох албанаас анхааруулж байна.
]]> zulaa Tue, 07 Apr 2026 14:59:54 +0800 Гадаад улсын иргэдтэй бүлэглэн гэмт хэрэг үйлддэг байж болзошгүй этгээдүүдүүдийг шалгаж байна http://nalaikh.nutag.mn/index.php?newsid=2786 http://nalaikh.nutag.mn/index.php?newsid=2786
Гадаад улсын иргэдтэй бүлэглэн иргэдийн төлбөрийн картын цахим мэдээллийг олж, гэмт хэрэг үйлддэг бүлэг этгээдэд холбогдох хэргийг Кибер гэмт хэрэгтэй тэмцэх газарт шалгаж байна.
Тодруулбал, Ц нарын бүлэг этгээд нь арилжааны банкны ПОС төхөөрөмж ашиглан иргэд, аж ахуйн нэгж, байгууллагуудад хуурамч орлогын гүйлгээ хийж, их хэмжээний хохирол учруулсан байж болзошгүй байна.
Иймд иргэд, аж ахуйн нэгж, байгууллагууд та бүхэн хөрөнгө оруулалтын эх үүсвэр, үйл ажиллагааны бодит байдлыг сайтар нягталж, баталгаажуулсны үндсэн дээр хамтран ажиллах, “хөрөнгө оруулалт” нэрээр олон улсын банкны карт ашиглах санал ирсэн тохиолдолд онцгой анхаарал хандуулж шалгах, мөн хувийн болон банкны картын мэдээллээ бусдад дамжуулахгүй байхыг анхаарна уу.
]]> zulaa Wed, 01 Apr 2026 16:04:13 +0800 Ерөнхийлөгчийг дөрвөн жилээр хоёр удаа сонгох уу? http://nalaikh.nutag.mn/index.php?newsid=2785 http://nalaikh.nutag.mn/index.php?newsid=2785
“Зургаан жил  нэг удаа” гээд байсан чинь... Улстөр заримдаа их хоржоонтой, хөгийн юм...
2019 онд бид Үндсэн хуульдаа гар хүрч, Ерөнхийлөгчийг зургаан жилээр нэг удаа сонгоно гэж шийдсэн. Тэр үед гоё үгс их явж байлаа...  “популизмаас сална”, “эрх мэдэл төвлөрөхгүй”, “дахин сонгогдох гэж улайрахгүй Ерөнхийлөгчтэй болно” гэх мэт. Өөрөөр хэлбэл, төрийн тэргүүн маань дараагийн сонгуулийн төлөө биш, улс орны төлөө ажиллах боломж бүрдэнэ гэсэн найдвар. Гэтэл өнөөдөр тэр найдвар маань өөрөө Үндсэн хууль зөрчсөн байж магадгүй гээд л яригдаж эхэллээ.
Үндсэн хуулийн цэц уг заалтыг зөрчилтэй гэж үзсэн нь улс төрийг хөдөлгөөнд оруулчихлаа. Одоогийн Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх 2021 онд сонгогдсон. Хэрэв хуучин заалт хэвээр бол 2027 онд бууна, дахин нэр дэвшихгүй. Өөрөө ч тэгж хэлж байсан.
Гэхдээ боломж гарвал амлалт бол түй ч хамаа алга болж...
Сүүлийн үед “дөрвөн жилээр хоёр удаа” гэсэн хувилбар хааяа нэг цухалзаад байгаа. Хэрэв энэ хувилбар бодит болбол юу болох вэ?
Товчхондоо одоогийн Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх дахин нэр дэвших зам нээгдэнэ. 2019 онд дахин сонгогдохгүй байя гэж өөрсдөө шийдсэн систем, 2026 он гэхэд “за жаахан бодоод үзье” гэдэг дээрээ ирчихэж... Дүрмээ өөрчилж тоглолтоо үргэлжлүүлэх гэж байна уу? “хааны суудал дулаахан юм чинь, дөрвөн жилээр хоёр удаа гэдэг нь титмээ удаан зүүх шинэ арга биш биз?” Иргэний сонгох, сонгогдох эрхийг хязгаарласан гэж үзэх онолын боломж бий. Хэрэв Цэц яг энэ өнцгөөс дүгнэсэн бол түүнийг шууд буруутгах аргагүй. Гэхдээ улс төр гэдэг “зөв эсэх”-ээр хэмжигдэхгүй. Яагаад яг сонгуулийн мөчлөг ойртож байгаа энэ үед вэ? Яагаад яг одоогийн Ерөнхийлөгчийн хугацаатай давхцаж энэ асуудал сөхөгдөв? Хэрэв үнэхээр “дөрвөн жилээр хоёр удаа” гэдэг хувилбар батлагдвал 2019 оны реформын гол утга үндсэндээ алга болох төдийгүй, тэр үед ердөө л өрсөлдөгчөө унагах гэсэн зорилгоор эцэг хуулинд гар хүрсэн таамаг үнэн болж таарлаа.

https://www.shuud.mn/a/561620
]]> zulaa Wed, 01 Apr 2026 11:49:20 +0800 УИХ-ын даргаас Н.Учралын чөлөөлөгдөх хүсэлтийг чуулганы 101 гишүүнээс 81 нь дэмжлээ http://nalaikh.nutag.mn/index.php?newsid=2784 http://nalaikh.nutag.mn/index.php?newsid=2784
Н.Учралын УИХ-ын даргаас чөлөөлөгдөх хүсэлтийг ТББХ дэмжсэн. Үүний дараа сая чуулганы хуралдаанаар хэлэлцэж 101 гишүүнээс 81 нь дэмжлээ.
Чуулганы үеэр сөрөг хүчний намын гишүүдийн зүгээс асуулт асууж, үг хэллээ.
Энэ үеэр УИХ-ын дарга Н.Учрал "Хэдий богино хугацаа ч гэсэн парламентын дархлааг бэхжүүлэх, үйл ажиллагааг дэвшилтэд технологийг ашиглах шилжилтүүдэд анхаарч, ахиц гаргалаа. Таван нам, эвслээс бүрдсэн парламентын дарга бол төвч байр суурьтай, олон талын оролцоог хангаж, эрүүл ухаалаг мэтгэлцээнийг өрнүүлэх бололцоог хангах нь эрхэм чухал үүрэг. Үүнд санаачилгатай ажиллахыг хичээсэн. Сөрөг хүчний шаардлагыг манай нам эрүүлээр хүлээн авч ярилцаж, улстөрийн шийдвэрээ гаргасан" гэлээ.
]]> zulaa Mon, 30 Mar 2026 11:07:50 +0800 Ж.Баярмаа: Нийслэлийн иргэд Туул гол дээгүүр зам тавиулахыг хүсэхгүй байна http://nalaikh.nutag.mn/index.php?newsid=2783 http://nalaikh.nutag.mn/index.php?newsid=2783 УИХ-ын гишүүн Ж.Баярмаа сэтгүүлчдийн асуултад хариулав.
Энэ үеэрээ тэрээр: "Аливаа үйл ажиллагаа тухайн нутаг дэвсгэрт амьдарч буй оршин суугчдын сэтгэлд нийцсэн байх ёстой. Гэтэл харамсалтай нь нийслэлийн иргэд өөрсдөө ийм хурдны зам барихыг хүсэхгүй байгаа бөгөөд үүний эсрэг жагсаал, цуглаан зохион байгуулж байна. Энэ нь маш том хүчин зүйл учраас зайлшгүй тооцож үзэх ёстой.
Аливаа зүйлийг хэрэгжүүлэхдээ, тэр дундаа төсвийг захиран зарцуулахдаа иргэдийн санал бодол, хүсэл сонирхолд тулгуурлах шаардлагатай. Үүнийг хууль, эрх зүйн хүрээнд ч тодорхой тусгах хэрэгтэй. Гэвч бодит байдал дээр нийслэлийн төсөв хэрхэн батлагдаж, ямар журмаар зарцуулагдаж байгаа нь тодорхой бус хэвээр байна. Төсөв хаагуур, хэрхэн, юунд зарцуулагдаж байгааг олон нийт бүрэн мэдэхгүй байгаа нь асуудал дагуулж байна.
 
Ийм их хэмжээний, наядаар хэмжигдэх өртөг бүхий томоохон төслүүд ямар үндэслэлээр батлагдаж, хэрэгжиж байна вэ гэсэн асуулт гарч ирж байна. Сүүлийн үед төсөвтэй холбоотой асуудлууд олноор яригдаж, аудит, хяналтыг сайжруулах шаардлагатайг олон хүн онцолж байна.
 
Мөн төсвийн хөрөнгөөр хэрэгжиж буй зам, гүүрийн ажлыг туршлагагүй, мэргэжлийн бус компаниуд гүйцэтгэж байна гэх мэдээлэл яригдаж байгаа нь худалдан авалтын үйл явц ил тод, шударга явагдаж байгаа эсэхэд эргэлзээ төрүүлж байна.
Ийм нөхцөлд уг төслийг хэрэгжүүлэх нь зөв үү, буруу юу, нийслэлийн иргэд үнэхээр дэмжиж байна уу гэдэг асуулт нээлттэй хэвээр байна. Түгжрэлийг 30 хувиар бууруулна гэж байгаа ч мэргэжлийн хүмүүсийн үзэж байгаагаар уг төсөлд тодорхой эрсдэл, дутагдал байж болзошгүй байна." гэлээ.
]]> zulaa Thu, 26 Mar 2026 10:10:48 +0800 Л.Энх-Амгалан, Б.Найдалаа нарын томилгоог пүрэв гарагт танилцуулна http://nalaikh.nutag.mn/index.php?newsid=2782 http://nalaikh.nutag.mn/index.php?newsid=2782
Боловсролын сайд П.Наранбаяр, Эрчим хүчний сайд Б.Чойжилсүрэн нар өөрийн хүсэлтээр чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өгсөнтэй холбогдуулан П.Наранбаярын оронд Л.Энх-Амгаланг, Б.Чойжилсүрэнгийн оронд Б.Найдалааг томилохоор болсон.
Эдгээр томилгоог өнгөрсөн долоо хоногт УИХ-ын чуулганаар танилцуулах байсан АН-ын бүлгийн бойкот, МАН-ын бүлгийн ирцээ бүрдүүлж чадахгүй байдлаас болж хойшилсон. Тэгвэл энэ долоо хоногийн пүрэв гарагт чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар танилцуулахаар төлөвлөжээ. 
]]> zulaa Wed, 25 Mar 2026 10:29:49 +0800 Налайх дүүргийн эрүүл мэндийн төв болон дулааны станцын санхүүжилтийг шийдвэрлэхээр боллоо http://nalaikh.nutag.mn/index.php?newsid=2781 http://nalaikh.nutag.mn/index.php?newsid=2781
Монгол Улсын Ерөнхий сайд Г.Занданшатар Налайх дүүрэгт (2026-03-22) ажиллаж, дүүргийн удирдлагуудтай уулзалт хийлээ.
Ерөнхий сайд эхлээд тус дүүргийн Эрүүл мэндийн төвийн барилга, эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний байдалтай танилцсан. Дүүргийнхээ 42 мянган хүн амд үйлчилдэг тус төв амбулатори, хэвтэн эмчлүүлэх тусламж, яаралтай тусламж, эх, барих, хүүхдийн тусламж эмчилгээ үзүүлдэг, эрүүл мэндийн хоёрдугаар шатлалын эмнэлэг юм.
1954-1987 онд баригдсан, тус тусдаа байршил бүхий хэд хэдэн барилгатай, зарим барилгад нь мэргэжлийн хяналтаас ашиглах боломжгүй гэсэн дүгнэлт гаргажээ.
Налайх дүүрэг нь авто замын огтлолцолд байрлалтай учраас осол гэмтлийн шалтгаант тусламж багагүй хувийг эзэлдэг, яаралтай тусламжийн ачаалал өндөр ажээ. Тус дүүргийн удирдлагууд Азийн хөгжлийн банкны зээлээр хэрэгжих “Аймгуудын эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээг сайжруулах, бэхжүүлэх төсөл”-д хамрагдах хүсэлтэй байгаагаа илэрхийлэв.
Ерөнхий сайд дүүргийн удирдлагуудтай хийсэн уулзалтын үеэр иргэдэд ойр, чанартай эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээ үзүүлэхийн тулд эмнэлгийн хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх, хүний нөөцийг бэхжүүлэх, тоног төхөөрөмжийн шинэчлэлийг эрчимжүүлэх хэрэгтэйг тэмдэглэлээ.
Гадаадын зээл, тусламжийн хүрээнд шийдвэрлэх боломжийг судлан Азийн хөгжлийн банкны зээлээр хэрэгжих “Аймгуудын эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээг сайжруулах, бэхжүүлэх” төслөөр Налайх дүүргийн хүн амын хэрэгцээ шаардлагад үндэслэн шинэ эмнэлгийн барилгыг төлөвлөн шийдвэрлэхийг Эрүүл мэндийн сайдад үүрэг болголоо.
Мөн дулааны дулааны шугам сүлжээ, цахилгааны дэд станцын өргөтгөл, цахилгаан дамжуулах агаарын сүлжээ барихад шаардлагатай хөрөнгийг олон улсын банк, санхүүгийн байгууллагын эх үүсвэрээр 2026 онд шийдэх боломжийг судлан Засгийн газарт танилцуулахыг холбогдох албан тушаалтнуудад даалгав.
 
 
Дулааны станцын техник, технологи нь хуучирч, үр ашиггүй ажиллаж байгаа нь дүүргийн хамгийн том бэрхшээл болжээ.
Налайх дүүргийн Дулааны станц нь 1995 онд ашиглалтад орсон, гурван зуухтай. 46.2 Гкал/ц хүчин чадалтай бөгөөд одоо холбогдсон хэрэглэгчдийн ачаалал 48.6 Гкал/ц болж, шинээр хүлээгдэж буй хэрэглээ нь 11.9 Гкал/ц байна.
Эрчим хүчний яамнаас өгсөн мэдээллээр дулааны станцын өргөтгөл шинэчлэлт, шинэ эх үүсвэр барих ТЭЗҮ-д таван зуухтай, нийт 216 МВт-ын хүчин чадалтай дулааны станцыг 100.5 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалтаар барих тооцоо хийгджээ. 2026 оны улсын төсөвт Налайх Дулааны шинэ эх үүсвэр барих эхний ээлжийн төсөл, арга хэмжээг 55.7 тэрбум төгрөгөөр санхүүжүүлэхээр тусгагдсан байна.
 
 
Уулзалтын үеэр Налайх дүүргийн хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөг дүүргийн удирдлагууд танилцууллаа. Тус дүүрэг уул уурхай болон аялал жуулчлалын чиглэлээр хөгжих боломжтой бүс нутаг. Эдийн засгийн тусгай бүс болгон хөгжүүлэхэд дүүргийн удирдлага санаачилгатай, хамтран ажиллахыг Ерөнхий сайд уриаллаа.
 
]]> zulaa Mon, 23 Mar 2026 14:32:24 +0800