Эдгээр гүүрэн гарцыг барихад ₮5.7 тэрбумыг зарцуулахаар төсөвлөжээ.Гүүрэн гарцуудын хийцлэлийн тухай Нийслэлийн Замын Хөгжлийн Газрын Зам барилгын хяналтын хэлтсийн ахлах мэргэжилтэн Б.Түшиг-Эрдэнэ “Гүүрэн гарцуудыг металл хийцтэйгээр барьж, хоёр талдаа явган зорчигч болон тэргэнцэртэй иргэд зорчих боломжтой налуу замтай байхаар төлөвлөсөн.

Төслийн гүйцэтгэгчээр “Чанар хийц” ХХК болон “Доич Роуд” компанийн түншлэл шалгарч, гэрээ байгуулах шатандаа явж байна. Эдгээр гурван байршил нь осол, аваар их гардаг хэсгүүд бөгөөд гүүрэн гарцууд ашиглалтад орсноор явган зорчигчид авто замтай огтлолцохгүйгээр аюулгүй зорчих нөхцөл бүрдэнэ” гэв.

Ерөнхий сайд эхлээд тус дүүргийн Эрүүл мэндийн төвийн барилга, эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний байдалтай танилцсан. Дүүргийнхээ 42 мянган хүн амд үйлчилдэг тус төв амбулатори, хэвтэн эмчлүүлэх тусламж, яаралтай тусламж, эх, барих, хүүхдийн тусламж эмчилгээ үзүүлдэг, эрүүл мэндийн хоёрдугаар шатлалын эмнэлэг юм.

1954-1987 онд баригдсан, тус тусдаа байршил бүхий хэд хэдэн барилгатай, зарим барилгад нь мэргэжлийн хяналтаас ашиглах боломжгүй гэсэн дүгнэлт гаргажээ.

Налайх дүүрэг нь авто замын огтлолцолд байрлалтай учраас осол гэмтлийн шалтгаант тусламж багагүй хувийг эзэлдэг, яаралтай тусламжийн ачаалал өндөр ажээ. Тус дүүргийн удирдлагууд Азийн хөгжлийн банкны зээлээр хэрэгжих “Аймгуудын эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээг сайжруулах, бэхжүүлэх төсөл”-д хамрагдах хүсэлтэй байгаагаа илэрхийлэв.

Ерөнхий сайд дүүргийн удирдлагуудтай хийсэн уулзалтын үеэр иргэдэд ойр, чанартай эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээ үзүүлэхийн тулд эмнэлгийн хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх, хүний нөөцийг бэхжүүлэх, тоног төхөөрөмжийн шинэчлэлийг эрчимжүүлэх хэрэгтэйг тэмдэглэлээ.

Гадаадын зээл, тусламжийн хүрээнд шийдвэрлэх боломжийг судлан Азийн хөгжлийн банкны зээлээр хэрэгжих “Аймгуудын эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээг сайжруулах, бэхжүүлэх” төслөөр Налайх дүүргийн хүн амын хэрэгцээ шаардлагад үндэслэн шинэ эмнэлгийн барилгыг төлөвлөн шийдвэрлэхийг Эрүүл мэндийн сайдад үүрэг болголоо.

Мөн дулааны дулааны шугам сүлжээ, цахилгааны дэд станцын өргөтгөл, цахилгаан дамжуулах агаарын сүлжээ барихад шаардлагатай хөрөнгийг олон улсын банк, санхүүгийн байгууллагын эх үүсвэрээр 2026 онд шийдэх боломжийг судлан Засгийн газарт танилцуулахыг холбогдох албан тушаалтнуудад даалгав.

 

 

Дулааны станцын техник, технологи нь хуучирч, үр ашиггүй ажиллаж байгаа нь дүүргийн хамгийн том бэрхшээл болжээ.

Налайх дүүргийн Дулааны станц нь 1995 онд ашиглалтад орсон, гурван зуухтай. 46.2 Гкал/ц хүчин чадалтай бөгөөд одоо холбогдсон хэрэглэгчдийн ачаалал 48.6 Гкал/ц болж, шинээр хүлээгдэж буй хэрэглээ нь 11.9 Гкал/ц байна.

Эрчим хүчний яамнаас өгсөн мэдээллээр дулааны станцын өргөтгөл шинэчлэлт, шинэ эх үүсвэр барих ТЭЗҮ-д таван зуухтай, нийт 216 МВт-ын хүчин чадалтай дулааны станцыг 100.5 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалтаар барих тооцоо хийгджээ. 2026 оны улсын төсөвт Налайх Дулааны шинэ эх үүсвэр барих эхний ээлжийн төсөл, арга хэмжээг 55.7 тэрбум төгрөгөөр санхүүжүүлэхээр тусгагдсан байна.

 

 

Уулзалтын үеэр Налайх дүүргийн хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөг дүүргийн удирдлагууд танилцууллаа. Тус дүүрэг уул уурхай болон аялал жуулчлалын чиглэлээр хөгжих боломжтой бүс нутаг. Эдийн засгийн тусгай бүс болгон хөгжүүлэхэд дүүргийн удирдлага санаачилгатай, хамтран ажиллахыг Ерөнхий сайд уриаллаа.

 

Монгол Улсын Засгийн Газрын 2024 оны 92 дугаар тогтоолоор батлагдсан Газар зохион байгуулалт хийх журмын 3.24.6-д “тухайн жилийн газар зохион байгуулалтын төлөвлөгөөний төсөлд жил бүрийн эхнээс эхлэн 09 дүгээр сарын 15-ны өдөр хүртэл иргэд, олон нийтээс цахим болон цаасан хэлбэрээр санал авна;” заасан.

Иргэн та шинээр газар эзэмших тухай санал, хүсэлтээ цахимаар гаргах бөгөөд нийслэлийн 9 дүүргээс Налайх, Багануур, Багахангай дүүргийн нутаг дэвсгэрт тухайн жилийн газар зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд тусгуулснаар шинээр газар эзэмших боломжтой юм.

Нийслэл, дүүргийн 2026 оны газар зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд улс, нийслэлийн төсвийн хөрөнгө оруулалт хэрэгжүүлэх төсөл хөтөлбөрүүдийн газар чөлөөлөлтийн нөлөөлөлд өртсөн, нийтийн эрх ашиг болон газар эзэмших, ашиглах эрх нь хөндөгдсөн иргэн, хуулийн этгээдийн эдэлбэр газрыг газраар дүйцүүлэн эзэмшүүлэхээр тусгасан байна.

Газар эзэмших эрхийн гэрчилгээг бусдад шилжүүлэх, газар эзэмших, ашиглах эрхийн хугацаа сунгах зэрэг харилцаатай холбоотой хүсэлтүүдийг www.egazar.gov.mn цахим системээр дамжуулан хүлээн авч, хуульд заасны дагуу 15 хоногийн дотор шийдвэрлэж байна" гэжээ. 

Тодруулбал, хүүхдийн тоглоомын талбай, сүүдрэвч, явган зам, авто зам, чийрэгжүүлэлтийн тоног төхөөрөмж, гэрэлтүүлэг суурилуулах ажлууд болон бусад тохижилтын ажлуудыг гүйцэтгэжээ.

ОНХС-гийн хөрөнгө оруулалтаар хийгдсэн тус тохижилтын ажлыг "Тэнгэрийн модон багана ХХК" хийж гүйцэтгэж, Нийслэлийн Хөрөнгө оруулалтын газар захиалагчийн техникийн хяналтыг хэрэгжүүлэн ажилласан аж.

Эх сурвалж: НЗДТГ, ХМОНХХ

Мөн өмнө нь тарьсан модоо усалсан байна.

Эх орон байгаль дэлхийгээ хайрладаг уламжлалт зан заншлаа дээдэлж, хүн бүр байгалиа нөхөн сэргээх, хамгаалахад гар бие оролцох, ногоон байгууламжийг нэмэгдүүлэх чиглэлээр спортын салбарынхан жил бүрийн тав, аравдугаар сард мод тарьдаг.

Өдгөө төгөл болтлоо үр дүнгээ өгчээ. 

Мод тарих энэ үйлсэд Биеийн тамир, спортын улсын хороо, Спортын анагаах ухаан, эрдэм шинжилгээний төвийн ажилтан албан хаагчид, Үндэсний шигшээ багийн болон спорт холбоодын тамирчид тэдний дасгалжуулагч оролцон, нийт 170 хүн 2240 хайлаас тарьсан байна.

 

 

Монгол Улсад туслахаар ирсэн уг үйл явдлын 70 жилийн ойн дурсгалын хүлээн авалтыг БНХАУ-ын Элчин сайдын яамныхан зохион байгууллаа. Мөн үеэр “Зуун дамнасан найрамдал” баримтат киног дурсгалын хүлээн авалтыг хүндэтгэн ирсэн хүмүүст үзүүлэв. БНХАУ-аас Монгол Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд Шэнь Миньжуань “Бид нэгэн дор цугларч, тавдугаар сарын 8-ны энэ онцгой өдрийг тэмдэглэж, тэдэнд гүн хүндэтгэл үзүүлж байна. 70 жилийн ойн түүхэн онцгой мөчид бид Монголын талтай зөвшилцөлд хүрч, Налайхад Монголд туслахаар ирсэн хятад ажилчдад зориулсан дурсгалын цогцолбор байгуулахаар болсон баярт мэдээг дуулгахад таатай байна. Энэ бол түүхийн хамгийн хүндтэй дурсгал, хувь нэмрээ оруулсан хүмүүст үзүүлэх гүн хүндэтгэл бөгөөд Хятад, Монгол хоёр орны найрамдлыг өвлөн уламжлах утга учир юм. БНХАУ-ын Элчин сайдын яамны нэрийн өмнөөс эдгээр бүх түүхийг эрхэмлэн дээдэлж, түүхийн үнэт зүйлсийг сэргээх, хамгаалах үйлсэд хүчин  зүтгэж буй хоёр орны найрсаг ард түмэнд чин сэтгэлийн талархал илэрхийлье” хэмээлээ. Тэрбээр цааш үргэлжлүүлэн “Нэг сарын өмнө, Хятад улс ХКН-ын Төв хорооны хөрш орнуудын харилцааны ажлын хурлыг зохион байгуулж, Ши Жиньпин дарга хөрш орнуудын хувь заяаны хамтын нийгэмлэгийг байгуулахад анхаарлаа хандуулахыг уриалсан. Гадаад орчны эмх замбараагүй, үймээн самуунтай нүүр тулж буй энэ цаг үед, Хятад улс Монгол Улстай хамтран хувь заяаны хамтын нийгэмлэгийг байгуулах чиглэлээр “Бүс ба зам” санаачилгыг өндөр чанартай хамтын бүтээн байгуулалтын платформд тулгуурлан, Монголд туслахаар ирсэн ажилчдын үзэл санааг дэлгэрүүлж, Хятад, Монголын найрамдлыг өвлөн уламжилж, стратегийн уялдаа холбоо, нягт хамтын ажиллагааг гүнгийрүүлэн хоёр орны ард түмэнд сайн сайхныг түгээхэд бэлэн байна” гэсэн юм.

 

 

Үүний өмнө... Улаанбаатар хотод хүйтний эрч хэвээр, уулын цас хайлж амжаагүй байсан үеэр буюу өнгөрсөн дөрөвдүгээр сарын 4-нд энэ жилийн ханш нээсэн өдөр байлаа. БНХАУ-аас Монгол Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд Шэнь Миньжуань ЭСЯ-ны ажилтнууд, Монгол дахь хятад аж ахуйн нэгжүүд болон цагаач иргэдийн төлөөллүүдийг дагуулан Далан давхарт хүрэлцэн очиж, Монголд ажиллаж байх хугацаандаа таалал төгссөн ЭСЯ-ны зөвлөх, хүндэт нөхөр Мао Жиа И болон Монголд туслахаар ирж байсан хятад ажилтнуудад хүндэтгэл үзүүлсэн юм. Тэд оршуулгын газрын зэрлэг ургамлыг цэвэрлэж, шарилын шороо тоосыг арчиж, цэцэг өргөж, тэнд оршуулсан нутаг нэгт хүмүүстээ чимээгүй хүндэтгэл үзүүлэн мөргөжээ. Цагаан цэцэгс, хайлж амжаагүй цас хоорондоо нэгдэн уусаж, эрэлхэг зоригтнуудын төлөөх гүнээ харуусал, өндөр дээд хүндэтгэлийг илэрхийлэх мэт дүр зураг гэрэл зурагнаа түүх болон буужээ. Элчин сайд Шэнь Миньжуань “Мао Жиа И зөвлөх бүх амьдралаа эх орныхоо дипломат үйл хэрэгт зориулж байсан. Харамсалтай нь хэт их ажилласны улмаас хүндээр өвдөж, ажлаа хийж байхдаа таалал төгссөн юм. Мөн 1950-1960-аад онд, ойролцоогоор 30 мянга гаруй хятад ажилчин улс орон, намынхаа уриалгыг хүлээн авч, туслахаар Монголд ирж, Монгол Улсын үндэсний бүтээн байгуулалтад арилшгүй чухал хувь нэмрийг оруулсан бөгөөд тэдгээрээс 120 гаруй хүн нандин амиа золиосолжээ. Тэдний хувь нэмэр, хичээл зүтгэл хоёр орны харилцааны хамгийн сэтгэл хөдөлгөм түүхийн хуудас юм” гэж гашуудлын үгэндээ хэлж байв.

Элчин сайд Шэнь Миньжуань мөн хэлсэн үгэндээ “Бидний өмнөх үеийн дипломат, Монголд туслахаар ирсэн ажилчдын харуусалгүй хувь нэмрээ оруулах санаа зориг, шаргуу хөдөлмөрч зан чанар, түүхэн цаг хугацааг гатлан давж, хойч үеийн дипломатууддаа урагш тэмүүлэх урам зоригийг өгсөөр байна. Бүх Хятадын ард түмний үр хойч бид амь үрэгдсэн өвөг дээдсийнхээ гэгээн дурсгалыг хүндэтгэдэг энэ өдөр, тэдний хийж бүтээсэн үйл хэргийг дахин дурсан санаж, өндөр хүндэтгэл үзүүлж буй нь тэд бүгдийн оюун санааны хүч чадлыг үргэлжлүүлж, анхны хүсэл эрмэлзлээ санаж, эрхэм зорилгоо ухамсарлан, Хятад, Монголын харилцааны хөгжлийг үргэлжлүүлэн ахиулж, шинэ эриний их улсын дипломат харилцаанд өөрсдийн хүч чадлыг оруулах хэрэгтэй юм” хэмээж байв. 

Ажлын явцын талаар Ус Сувгийн Удирдах Газрын дарга Ц.Төрхүү "Бохир усны Туул-1 коллекторын шугамыг засах ажил өнөөдөр эхэлж байна. Өмнө нь хийсэн муу шугамуудыг дан 800дм хоолойгоор сольж, газар доор зургаан метрийн гүнд суурилуулж байгаа юм.

Уг шугам нь Налайхаас Төв цэвэрлэх байгууламж хүртэл 47 километрт бохир усыг дамжуулах Улаанбаатар хотын магистраль шугам. Өөрөөр хэлбэл Төв цэвэрлэх байгууламжид нийлүүлэх бохир усыг дамжуулах шугам хоолой гэсэн үг.

Харин хотын төв рүү шугам татахаар хүндрэлтэй байж магадгүй тул Туул-1 коллекторын трасст орсон ААН, байгууллагууд газраа чөлөөлж өгөхийг хүсэж байна. Байгууллагууд трасст орсон гэдгээ мэдэж байгаа.

Нийт 32 километр шугамыг угсрахаас энэ онд 10 километр, ирэх жил үлдсэнийг хийнэ.

2007 онд анх "Бридж" компани Туул-1 коллекторын шугамыг угсарч байсан юм билээ. Хувийн компаниуд уг шугамыг угсарч, дуусгалгүй орхисноос зогсонги байдалд орсон. Саяхан нийслэлийн Засаг даргын захирамж гарч, шугамын угсралтын ажлыг Ус Сувгийн Удирдах Газарт өгсний дагуу ажил хийгдэж байна.

Туул-1 коллекторын магистраль шугам нь шинэ цэвэрлэх байгууламжтай холбогдоно. Шинэ цэвэрлэх байгууламж бохир ус хүлээж авах эхний туршилтаа тавдугаар, дараагийн туршилтаа наймдугаар сард хийнэ. Тийм болохоор Туул-1 коллекторын магистраль шугамыг заавал хийх ёстой.

Энэ нь гэр хорооллыг орон сууцжуулахад чухал ач холбогдолтой бохир ус дамжуулах хэвтээ магистраль шугам болно" гэж мэдээллээ.

Өнөөдрийн байдлаар Төв цэвэрлэх байгууламж хоногт 160,000-170,000 м.куб бохир усыг хүлээж авах хүчин чадалтай ч 210 мянган м.куб усыг авч, даац нь хэтэрсэн. Харин шинэ цэвэрлэх байгууламж ашиглалтад орвол хоногт 250,000 м.куб усыг хүлээж авах хүчин чадалтай болно гэв.

Засгийн газрын “40000 айлын орон сууц” хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх ажлын хүрээнд “Бохир усны Туул-1” коллекторыг барих шийдвэрийг 2007 онд гаргаж байжээ. Тус коллектор нь Гачуурт, Хужирбулан, Улиастай, Налайх, Амгалан, Шархад, Дамбадаржаа, Долоон буудал, Баянхошуу, Толгойт, Баянголын ам орчмын  хорооллуудын бохир усыг шууд болон одоо ажиллаж байгаа Налайхын, өмнөдийн, төвийн болон 23-р коллекторуудаар дамжуулан төв цэвэрлэх байгууламжид хүргэхээр төлөвлөгдсөн байна.

Тэгвэл тус төвийн дарга Л.Байгал өчиг­дөр өөрийн цахим хуудсаараа да­раах тайлбар мэдэгд­лийг хийв. Тэрбээр “2021 оноос эхлэн Эрүүл мэндийн даат­галын ерөнхий газраас эмнэл­гүү­дэд эм­чилсэн өвчтөний тоо, хийсэн оношил­гоо, шинжилгээний гүйцэтгэлээр нь сан­хүү­жилт олгож байгаа. Манай эм­нэлгийн санхүүжилт сард 800 саяас 1.2 тэрбум орчим төгрөг байдаг ч энэ нь хоол, хүнс, эм, тариа, урвалж, ариутгалын бодис гэх мэт урсгал зардалдаа ч хүрдэггүй. Нэмээд, 2023 оны долоодугаар сараас хойш ца­лингаас өөр зардал гаргахгүй байсаар нийт гүйцэтгэл өр болж хуримтлагдсан. Тэт­гэвэр, тэтгэмж, листний мөнгө нь ту­хайн хүний сүүлийн сарын даатгалын шимтгэлээр биш, ажилласан жилээр нь буюу улсад төлсөн нийт татвараас нь ол­годог гэж боддог. Манайх Сангийн яам­наас өгсөн эрхийн хэмжээнд нийгмийн даатгалын шимтгэл, ХАОАТ, эмийн болон хоол, хүнс, ариутгал халдваргүйтгэлийн бо­дисын татвараа төлж байгаа. Гэхдээ өр­тэй, энэ салбарт өргүй байгууллага ч цөө­хөн. Дүүргийн Нийгмийн даатгалын хэлт­сийнхэн жирэмсэн, амаржсаны тэт­­­гэмж олгохгүй барьцаалж буй л бо­ло­­хоос ажилтнууд байгууллагаасаа ца­лин­­­гийн болон хэрэглээний зээл авдаг. Сан­хүүжилт хүрэхгүй байгаа учраас өр талбөрөө бага багаар барагдуулаас өөр аргагүй. Тухайн сарын санхүүжилтийн 80-90 хувийг цалинд, үлдсэнийг нь эм, ур­валж, хоол, хүнс гэхчлэн хувааж зар­цуулдаг. Шимтгэлд суутгасан гээд буй 1.5 тэрбум төгрөгийг хүссэн нь зарцуулдаг юм биш. Эхний цалингаас суут­гасан мөнгөөрөө дараагийн сарын ца­лингаа тавиад, үлдсэнээр нь бусад өрөө дарж байгаа гэж ойлгоорой. Эрүүл мэн­дийн салбар сүүлийн хоёр жилд ийм л нөх­цөл байдалтай байгаа” гэв.

  О.Оргилох

https://www.unuudur.mn/a/273813